W sprawach dotyczących na przykład nieruchomości (bezpośrednio jak w sprawach o podział majątku/dział spadku czy pośrednio jak w sprawach o zachowek), jak również w sprawach, gdzie jedna osoba jest nieobecna i nie ma możliwości doręczenia jej korespondencji – Sąd może zobowiązać stronę do wpłaty zaliczki na poczet wydatków związanych z opinią biegłego, czy jak w drugim przypadku – ustanowienia kuratora. Zaliczka wynosi zazwyczaj nie mniej niż 1000 zł, ale możliwe są również większe kwoty. W takim wypadku  obciążenie strony kosztami postępowania może być dość „odczuwalne”. Jakie zatem działania może podjąć strona zobowiązana do wpłaty zaliczki?

W pierwszej kolejności oczywiście zapłacić. Brak wpłaty może skutkować odmową d0konania czynności (np. powołania biegłego) czy nawet zawieszeniem postępowania. Nie zawsze jednak… Czasami Sąd może pozostawić rozstrzygnięcie o kosztach w rozstrzygnięciu końcowym i kontynuować procedurę.

W drugim ujęciu możliwie jest wystąpienie z wnioskiem o zwolnienie strony od kosztów sądowych. W takim wypadku procedura wygląda jak w przypadku zwolnienia np. od opłaty od pozwu. Wniosek o zwolnienie od kosztów powinien być uzasadniony i zawierać załączone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, jak również dowody wskazujące na trudną sytuację.

Czy istnienie jednak możliwość zaskarżenia zarządzenia w przedmiocie zobowiązania do wpłaty zaliczki? Jest to działanie ryzykowne, ale możliwie do przeprowadzenia. Podstawa zaskarżenia zarządzenia w przedmiocie ustalenia wysokości zaliczki na poczet wynagrodzenia kuratora wynika z wykładni art. 394 § 1 pkt 9 w zw. z art. 398 k.p.c. (w jej poprzednim brzmieniu) dokonanej przez Sąd Najwyższy w ramach uchwały z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. III CZP 15/19. Jednocześnie, w związku ze zmianą przepisów Kodeksu postępowania cywilnego – do którego nawiązuje ww. uchwała, obecnie zażalenie na zarządzenie w przedmiocie zaliczki biegłego powinna być poprzedzona wnioskiem o uzasadnienie zarządzenia (art. 3941a  § 1 pkt 9 w zw. z art. art. 3941a  § 2 w zw. z art. 394 § 2 k.p.c.).

Czy tego rodzaju zaskarżenie może być skuteczne? To się okaże… obecnie oczekuję na decyzję sądu II instancji po odrzuceniu wniosku o uzasadnienie.

M.S.