Przełomowym dla branży sprzedawców energii (a w szczególności ich agentów) okazał się wyrok Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie XVII Wydział Gospodarczy z dnia 15 maja 2024 r. w sprawie XVII GC 877/23, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 lutego 2026 r. ws. XXIII Ga 1657/24. W ramach tych rozstrzygnięć Sądy gospodarcze zajmowały się zagadnieniem, czy agent pośredniczący w zawieraniu umów z klientami na sprzedaż energii – odpowiada za to, czy klient wykorzysta zdeklarowany wolumen oraz za to, czy przedłuży umowę z operatorem.

Powód w przedmiotowej sprawie, spółka Axpo Polska Sp. z o.o. wniosła o zasądzenie od byłego agenta zwrotu wypłaconej już prowizji za to, że klient /klienci nie wykonali umowy „w całości” albowiem nie wykorzystali oszacowanego w umowie poziomu poboru energii elektrycznej oraz nie zdecydowali się na przedłużenie umowy. Docelowo, operator stanął na stanowisku, że agentowi nie należy się wypłacona prowizja (która była oszacowana na poziomie wartości umowy) i powinien ją zwrócić.

Sądy uznały nade wszystko, że tego rodzaju umowy, w których agent pośredniczy (również w ramach swojej działalności gospodarczej) w sprzedaży energii – niezależnie od nazwy tych umów, są umowami agencyjnymi. Co więcej, agent nie musi zwracać już raz wypłaconej prowizji, albowiem …przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują
zwrotu wypłaconej już prowizji na mocy umowy agencyjnej. Ponadto co do zasady agent ma prawo do prowizji za doprowadzenie do zawarcia umowy i z zastrzeżeniem art. 761^4 k.c. prawo to jest niezależne od wykonania zobowiązania przez klienta…

Sądy potwierdziły również, że operator nie może oprzeć tego rodzaju roszczenia na założeniu, że prowizja miała charakter del credere, a zatem była związana z odpowiedzialnością agenta za wykonanie umowy (art. 761^7 § 1 k.c). Umowa tego rodzaju musi być (pod rygorem nieważności) zawarte na piśmie i dotyczyć odrębnego wynagrodzenia. Innymi słowy ...aby doszło do przeniesienia odpowiedzialności kontraktowej na agenta niezbędne jest osobne dodatkowe zobowiązanie w tym zakresie, które będzie wyszczególnione… Brak literalnego zapisu w tym zakresie wyłączna założenie zleceniodawcy, że prowizja agenta „zawiera w sobie” prowizję del credere.

Wreszcie Sąd stwierdził, że …Już na marginesie należy wskazać, że żądanie powoda należało ocenić także w oparciu o treść art. 5 k.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W ocenie Sądu należało uznać, że przerzucenie odpowiedzialność za działania klientów na pozwanego powoduje brak stabilności pozwanego w zakresie możliwości ustalenia swojego wynagrodzenia. Zwrot prowizji mógł mieć bowiem miejsce wiele miesięcy po podpisaniu umów na sprzedaż energii elektrycznej. Co więcej, w wyniku zwrotu prowizji mogłoby dojść do zabrania pozwanemu dużej części lub całości wynagrodzenia za wykonaną prace. Co jest sprzeczne z art. 5 k.c. Mając na uwadze powyższe, powództwo należało w całości oddalić, o czym sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.

Wyrok ma charakter prawomocny. Sprawę prowadził adw. Michał Sieruga.

M.S.